Avukat Muhammed Furkan Kızılateş

Yabancı Mahkeme Kararının Tenfizi İstemi (Boşanma) ve Dilekçe Örneği (UDF formatında)

Yabancı bir ülkede verilmiş mahkeme kararının Türkiye’de hukuki sonuç doğurması, yani geçerli sayılması ve icra edilebilmesi için Türk hukuk sisteminde öngörülen prosedürlerin tamamlanması gerekmektedir. Bu prosedürler temel olarak ikiye ayrılır: yargısal yol (tanıma ve tenfiz davası) ve belirli şartlarda mümkün olan idari yol (doğrudan nüfusa tescil). Bu süreçler, temel olarak 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ile düzenlenmiştir.

Yabancı Mahkeme Kararlarının Türkiye’de Geçerliliği: Tanıma, Tenfiz ve Tescil Süreçleri

Yurt dışında verilen bir mahkeme kararının Türkiye’de hukuki bir değer taşıması ve uygulanabilmesi için belirli yasal süreçlerin takip edilmesi zorunludur. Bu süreçler, kararın niteliğine göre farklılık göstermektedir.

1. Genel Kavramlar: Tanıma ve Tenfiz

• Tanıma: Yabancı bir mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm gücü kazanmasıdır. Örneğin, yabancı bir mahkemenin verdiği boşanma kararının tanınmasıyla, taraflar Türkiye’de de hukuken boşanmış sayılır. Bu karar, tespit edici veya yenilik doğurucu nitelikteki kararlar için geçerlidir.
• Tenfiz: Yabancı bir mahkeme kararının icra edilebilir hükümlerinin (nafaka, tazminat, velayet gibi) Türkiye’de icra daireleri aracılığıyla zorla yerine getirilmesini sağlar. Tenfiz kararı, tanımayı da kapsar.

2. Yargısal Yol: Tanıma ve Tenfiz Davası

Bu, yabancı kararların Türkiye’de geçerli kılınması için temel yoldur.

• Görevli Mahkeme: Aile hukukuna ilişkin (boşanma, velayet vb.) yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi‘dir. Diğer hukuk davaları için ise görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi‘dir.
• Yetkili Mahkeme: Dava, kendisine karşı tenfiz istenen davalının Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesinde açılır. Eğer davalının Türkiye’de yerleşim yeri yoksa, sakin olduğu yer mahkemesi yetkilidir. Bu da yoksa dava Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılabilir.
• Dava Dilekçesi ve Gerekli Belgeler: Dava, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesine uygun olarak hazırlanan bir dilekçe ile açılır. Dilekçeye mutlaka eklenmesi gereken belgeler şunlardır:
  1. Yabancı mahkeme kararının (ilamının) verildiği ülke makamlarınca usulüne uygun olarak onaylanmış (apostil şerhli veya konsolosluk onaylı) aslı veya onaylı örneği.
  2. Kararın kesinleştiğini gösteren ve yine ilgili ülke makamlarınca usulüne uygun olarak onaylanmış yazı veya belge.
  3. Yukarıdaki belgelerin tamamının yeminli tercüman tarafından yapılmış ve noter veya konsolosluk tarafından onaylanmış Türkçe tercümeleri.
• Mahkemenin İnceleyeceği Şartlar (MÖHUK m. 54): Mahkeme, yabancı kararın esasını yeniden incelemez (revizyon yasağı). Sadece aşağıdaki şartların varlığını denetler:
  • Karşılıklılık (Mütekabiliyet): Türkiye ile kararın verildiği devlet arasında anlaşma veya fiili uygulama olması (Bu şart sadece tenfiz için aranır, tanıma için zorunlu değildir).
  • Münhasır Yetki: Kararın, Türk mahkemelerinin kesin yetkisine giren bir konuda (örneğin Türkiye’deki bir taşınmazın mülkiyeti) verilmemiş olması.
  • Kamu Düzeni: Kararın sonucunun Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması.
  • Savunma Hakkı: Davalının, yabancı mahkemede usulüne uygun olarak davet edilmiş ve savunma hakkının ihlal edilmemiş olması.
• Yargılama ve Sonuç: Dava, basit yargılama usulüne göre görülür. Mahkeme, şartların varlığı halinde kararın tamamen veya kısmen tanınmasına/tenfizine karar verebilir. Tenfizine karar verilen ilamlar, Türk mahkemelerince verilmiş kararlar gibi icra edilir.

3. İdari Yol: Boşanma Kararlarının Doğrudan Nüfusa Tescili

Belirli şartların varlığı halinde, yabancı boşanma, evliliğin iptali veya butlanı kararları için dava açmaya gerek kalmaksızın idari başvuru ile tescil mümkündür.

• Şartları (5490 S. K. m. 27/A):
  1. Tarafların bizzat veya vekilleri aracılığıyla birlikte başvurması (Taraflardan biri yabancı veya ölmüş ise Türk vatandaşı olan taraf tek başına başvurabilir).
  2. Kararın, verildiği ülke kanunlarına göre yetkili bir makamca verilmiş ve kesinleşmiş olması.
  3. Kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması.
• Başvuru Mercileri: Yurt dışında kararın verildiği ülkedeki Türk dış temsilcilikleri (konsolosluklar), yurt içinde ise Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün belirlediği il/ilçe nüfus müdürlükleridir.
• Başvurunun Reddi: İdari tescil talebi reddedilirse, kararın Türkiye’de geçerli olması için yukarıda açıklanan tanıma ve tenfiz davasının açılması gerekir.

Dilekçe Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Dava dilekçesi, HMK m. 119’da sayılan tüm zorunlu unsurları (tarafların bilgileri, konu, vakıalar, deliller, hukuki sebepler, talep sonucu vb.) eksiksiz içermelidir.
• Yargıtay’ın yerleşik içtihatları uyarınca, delil listesinde “her türlü delil”, “sair deliller” gibi genel ifadelere yer verilmesi, yemin deliline dayanıldığı anlamına gelmemektedir. Bu nedenle delillerin açıkça belirtilmesi önemlidir.

---

Yukarıda, yürürlükteki yasal düzenlemelere uygun şekilde hazırlanmış örnek bir dilekçe sunulmaktadır. Ancak bu metnin yalnızca genel bir örnek niteliği taşıdığı ve her somut olaya birebir uymayabileceği unutulmamalıdır. Dilekçeyi kullanmadan önce kendi durumunuzu dikkatlice değerlendirmeniz, gerekli gördüğünüz noktalarda düzenlemeler yapmanız büyük önem taşır. Ayrıca, hak kaybı yaşamamak ve süreci doğru yürütmek adına bir avukattan profesyonel hukuki destek almanız tavsiye edilir. Bu dilekçenin hazırlanması ve kullanılmasından doğabilecek tüm sorumluluk tarafınıza aittir. Lütfen bu bilinçle hareket ederek metni ihtiyaçlarınıza göre uyarlayıp ilgili mahkemeye sununuz.